Amabuye y'ibirahuri: Amateka

Jul 02, 2025

Sima ubutumwa

Amabuye y’ibirahuri yarabayeho kuva mu gihe c’Ubwami bwa Zhou bwo mu Burengero. Baciye bamenyekana cane mu kiringo c’Ibihugu Vyarwanya. Hafi ibikoresho vyose vy’ibirahuri vyahambwe bivuye mu mva z’Ibihugu vy’Intambara zacukuwe, birimwo amabuye y’ibirahuri. Iterambere ryavyo ntiritandukanijwe n’ugukomeza gutera imbere kw’ubuhinga n’ibikoresho, ivyo bikaba vyatumye habaho ibirahuri bisukuye. Vyongeye, ukuntu amabuye y’agaciro yitwa jade yakoreshwa bikeyi mu gushaza ntivyari gushobora gushitsa ivyo abantu basaba, ivyo bikaba vyatumye habaho uguhingura amabuye y’agaciro y’ibirahuri menshi no kuyatunganya.

Mu 1978, mu mva ya Zenghouyi i Leigudun, mu ntara ya Sui, mu ntara ya Hubei, haravumbuwe inkengeri zidasanzwe zivuga, hamwe n’imirongo myinshi y’amabuye y’ibirahuri. Imirongo ibiri y’amabuye y’ibirahuri yerekanwa ngaha yari ibintu vy’uguhamba bivuye muri iyo mva. Umugozi umwe ugizwe n’amabuye indwi y’ibirahuri afise ibara rimwe, imwe yose ikaba ari ikibumbano, ibara ry’umuyugubwe-ry’umuhondo, ifise uruhande ruryoshe kandi ifise ishusho isanzwe. Uwundi murongo usharije cane n’amabuye y’ibirahuri y’amaso y’inzoka-, ahanini ari amabuye y’agaciro afise ubunini butandukanye, afise ibara ry’ubururu canke ry’icatsi kibisi. Ico gice gisharizwa n’ibizingiti vyinshi bifatanye vy’ibara ryera canke ry’ubururu butoto, hagati hakaba hari hejuru gatoyi y’aho hantu hakikije, bikaba bituma haba igishushanyo giteye hejuru. Uyu murongo w'amabuye y'ibirahuri ushobora kuba ukoresha uburyo bwo kuzingira umugozi- kugira ngo ureme umushinge. Hanyuma barashirako ibara ryera n’iry’ubururu butoto ku gishingo mu buryo bw’uruziga, hanyuma bagafatanya imbere y’uko ayo mabara abiri akomera bimwe bishitse.

Amabuye y’ibirahuri y’amaso y’inzoka-ni yo yari akoreshwa cane mu kiringo c’Impeshi n’Icibutso be n’Igihe c’Ibihugu Vyarwanya. Yabonetse kandi muri Aziya yo hagati, muri Aziya yo mu Burengero no muri Afirika yo mu Buraruko, kandi ni ubwoko busanzwe bw'ibikoresho vy'ibirahuri biboneka mu mico kama y'Abashinwa n'iy'Uburengero. Buri rudodo ruri muri uwo mugozi ruratandukanye mu bunini. Uretse urudodo rumwe rw’icatsi kibisi rufise ishusho y’idiyama-, izindi zose zifise ishusho y’ibipande, zitoboye, kandi zifise ishusho imwe. Ayo mabuye, n’amabara yayo ateye igomwe be n’imiterere yayo idasanzwe, yerekana ubuhinga bwo hejuru kandi abonwa ko ari ingero zisanzwe z’amabuye y’ibirahuri yo mu gihe c’Ibihugu Vyarwanya.

Wohereze Itohoza